Fon Soruşturması, Tera Grubu ve Sermaye Piyasalarının En Büyük Güven Krizlerinden Biri…
Bazı skandallar yalnızca suçlandığı iddia edilen isimlerle anılmaz. Bazıları ise bir ülkenin kurumlarını, denetim sistemini ve kamu vicdanını tartışmaya açar.
Kamuoyunda "fon soruşturması" olarak bilinen dosya, tam da bu ikinci kategoriye girmiş bulunuyor.
Çünkü bugün tartışılan mesele yalnızca bazı hisselerin olağanüstü yükselişi ya da bazı yatırımcıların elde ettiği kazançlar değildir.
Tartışılan esas konu şudur:
Türkiye'de milyarlarca liralık fonlar hareket ederken, bazı hisseler aylar boyunca olağan piyasa şartlarıyla açıklanamayacak ölçüde değer kazanırken, yüz binlerce yatırımcı bu hisselere yönelirken, devletin denetim mekanizmaları ne yapıyordu?
Bir Hisse Nasıl Yüz Katına Yakın Değerlenebilir?
Soruşturma dosyalarına yansıyan değerlendirmelerde bazı hisselerde yaklaşık yüz kata ulaşan fiyat hareketlerinden söz edilmektedir.
Elbette borsalarda şirketlerin değer kazanması olağan bir durumdur.
Ancak normal piyasa dinamiklerinde bir şirketin piyasa değeri katlanırken bunun arkasında üretim artışı, ihracat başarısı, yeni yatırımlar, kârlılık büyümesi veya stratejik ortaklıklar bulunur.
Bu dosyada ise tartışılan konu şirket performansı değil, fonlar üzerinden oluştuğu öne sürülen yoğun alım dalgalarıdır.
İddialara göre belirli hisse gruplarında oluşan talep doğal yatırımcı davranışının çok ötesine geçti.
Tam da bu noktada soru şu:
SPK bu hareketleri ne zaman fark etti?
SPK'nın Sessizliği Neden Tartışılıyor?
Sermaye Piyasası Kurulu'nun görevlerinden biri piyasadaki olağan dışı fiyat hareketlerini takip etmektir.
Bugün kamuoyuna yansıyan bilgiler, SPK'nın belirli hisseler üzerinde raporlar hazırladığını ve bazı işlemler hakkında suç duyurusunda bulunduğunu gösteriyor.
Ancak mesele burada bitmiyor.
Kamuoyu şu sorunun cevabını arıyor:
Eğer bu işlemler bugün suç şüphesi kapsamında değerlendiriliyorsa, neden süreç çok daha önce durdurulmadı?
Neden binlerce yatırımcı sisteme dahil olduktan sonra müdahale edildi?
Neden fiyatlar zirve yaptıktan ve çöküş başladıktan sonra soruşturmalar görünür hale geldi?
Bu soruların resmi cevapları henüz verilmiş değil.
BDDK Dosyada Görünmüyor Ama Tartışmanın İçinde
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu doğrudan hisse senedi piyasalarını denetlemez.
Bu nedenle hukuki olarak dosyanın merkezindeki otorite değildir.
Ancak finans çevrelerinde farklı bir değerlendirme yapılıyor.
Çünkü büyük fon hareketleri, kredi ilişkileri, nakit akışları ve banka hesaplarındaki olağan dışı para trafiği çoğu zaman finans sisteminin genel risk haritasına yansır.
Bu nedenle BDDK'nın doğrudan sorumlu olmasa da sistemsel riskler açısından süreçte ne ölçüde bilgi sahibi olduğu sorusu da tartışılıyor.
Merkez Bankası Neden Hedefe Konuluyor?
Aslında Merkez Bankası'nın sermaye piyasalarını denetleme görevi yoktur.
Buna rağmen kamuoyunda TCMB'nin adının sıkça geçmesinin sebebi yaşanan güven kaybının finansal sisteme yayılma riskidir.
Çünkü sermaye piyasalarına duyulan güven, parasal istikrar kadar önemlidir.
Yatırımcının sisteme olan güvenini kaybetmesi yalnızca borsayı değil, tasarruf eğilimlerini ve finansal derinliği de etkileyebilir.
Tera Grubu Neden Bu Kadar Kritik?
Soruşturma belgelerinde en dikkat çeken yapılardan biri Tera Grubu oldu.
Savcılık kayıtlarına yansıyan bilgilerde, bazı hisselerde Tera bünyesindeki şirketler ve fonlar aracılığıyla yoğun işlemler gerçekleştirildiği değerlendiriliyor. Ayrıca soruşturma dosyalarında Emre Tezmen ve Erdin Özel isimleri öne çıkıyor.
Ancak unutulmaması gereken nokta şudur:
Bir kurumun soruşturma dosyasında yer alması ile suçun mahkeme kararıyla kesinleşmesi aynı şey değildir.
Bugün itibarıyla devam eden süreç bir yargı soruşturmasıdır.
Siyasi İsimlerin Dosyaya Girmesi Neden Dikkat Çekti?
Toplumun en büyük hassasiyetlerinden biri, ekonomik dosyalarda siyasi nüfuz iddialarının ortaya çıkmasıdır.
Bu nedenle eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya hakkındaki işlemler kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.
Savcılık belgelerine göre Kaya'nın belirli hisse işlemleri, Tera yöneticileriyle görüşmeleri ve tasfiye kararından kısa süre önce yaptığı satışlar soruşturma kapsamında değerlendirildi.
Ancak hukuk devleti açısından unutulmaması gereken gerçek şudur:
Suçlama başka şeydir.
Mahkeme kararı başka şeydir.
Bugün dosyada geçen herkes için masumiyet karinesi geçerlidir.
Hayati Yazıcı'nın Oğlu Dosyaya Nasıl Girdi?
Kamuoyuna yansıyan bilgilerde Mustafa Yazıcı hakkında mal varlığı tedbiri uygulandığı, daha sonra yapılan değerlendirmeler sonucunda bu tedbirin kaldırıldığı bildirildi.
Bu gelişme iki farklı yorum doğurdu.
Bir kesim bunu soruşturmanın kapsamının genişliğine örnek gösterdi.
Diğer kesim ise tedbirin kısa sürede kaldırılmasını sorguladı.
Ancak mevcut bilgiler çerçevesinde kesin olarak söylenebilecek tek şey, hakkında uygulanan tedbirin daha sonra kaldırılmış olduğudur.
Kayıp Ne Kadar Büyük?
Belki de en kritik soru bu.
Çünkü gerçek zarar yalnızca düşen hisseler değildir.
Gerçek zarar;
Bugün kesin rakamlar açıklanmış değildir.
Ancak soruşturmanın büyüklüğü düşünüldüğünde yaşanan güven erozyonunun finans piyasalarında uzun süre hissedileceği açıktır.
Dosyanın En Büyük Sorusu: Kim Değil, Nasıl?
Belki de Türkiye'nin sorması gereken soru şu değildir:
"Kim kazandı?"
Daha önemli soru şudur:
"Bu sistem nasıl çalıştı?"
Eğer gerçekten olağan dışı fiyat hareketleri yaşandıysa,
Eğer bazı yatırımcılar diğerlerinden önce bilgi alabildiyse,
Eğer bazı işlemler normal piyasa süreçlerinin dışında ilerlediyse,
o halde sorun birkaç kişinin davranışından çok daha büyüktür.
O zaman mesele, kurumların erken uyarı sistemlerinin neden devreye girmediği meselesidir.
Çünkü güçlü devletler suçluları yakalayarak değil, sistemin suç üretmesini engelleyerek güven verirler.
Fon soruşturması tamamlandığında belki bazı kişiler beraat edecek, bazıları ceza alacak, bazı iddialar çökecek, bazıları doğrulanacak.
Ancak geride kalacak asıl soru değişmeyecek:
Türkiye'nin sermaye piyasaları bu olaydan sonra daha şeffaf, daha denetlenebilir ve daha güvenilir hale gelebildi mi?
Asıl hükmü zaman verecek.
Allah’ım sen aklımıza mukayyit ol. Bu nasıl bir düzen ki çalan çalana.
Hoşça kalınız…








